Kutia wigilijna: pszenica, mak i miód, przepis z Kresów
Jedna z najstarszych potraw wigilijnych, tradycyjna zwłaszcza na Kresach wschodnich: ugotowana pszenica wymieszana z makiem mielonym trzy razy, miodem, rodzynkami, orzechami i skórką pomarańczową. Według tradycji każdy składnik coś znaczy: ziarno życie, mak dostatek, miód słodycz i pomyślność. Pszenicę moczy się przez noc, mak parzy mlekiem, a całość odstawia na kilka godzin, żeby się przegryzła.
Twojej pracy jest w tym 25 min.
- Pszenica moczy się 720 min
- Pszenica gotuje się 120 min
- Mak się parzy 90 min
- Łączenie 25 min
- Przegryza się 240 min
Krok po kroku
0 / 7 zrobioneNamocz pszenicę na noc
Pszenicę przepłucz i zalej zimną wodą na 12 godzin (albo na całą noc). Ziarno wchłonie wodę i ugotuje się szybciej, a co ważniejsze — równo, bez twardych środków.
Składniki: 250 g pszenica na kutię, obłuskana · 1500 ml woda · 1 szczypta sól
RadaKupuj pszenicę <b>obłuskaną, na kutię</b>. Zwykłe ziarno z łuską trzeba tłuc w moździerzu, jak dawniej; gotowe do kutii oszczędza sporo pracy.
Dwanaście godzin w zimnej wodzieUgotuj pszenicę
Odcedź, zalej świeżą wodą ze szczyptą soli i gotuj pod przykryciem 90–120 minut, aż ziarna będą miękkie i część z nich pęknie. Odcedź i całkiem ostudź. Sprawdzaj co pół godziny: czas zależy od odmiany i wieku ziarna.
RadaZiarno ma być miękkie, ale nadal osobne, a nie rozgotowane na kaszę. Kutia z rozpadniętej pszenicy traci charakter.
Dwie godziny, ziarna miękkie i pojedynczeSparz mak
Mak przepłucz na gęstym sicie. Mleko zagotuj, wsyp mak, gotuj 10 minut, potem przykryj i zostaw na 80 minut. Odcedź na gęstym sicie i odciśnij.
Składniki: 250 g mak niebieski · 500 ml mleko · 6 łyżek miód · 2 łyżki cukier
Gotowany dziesięć minut, potem pod przykryciemZmiel mak trzy razy
Odcedzony mak zmiel w maszynce na najdrobniejszym sitku trzy razy. Za pierwszym razem jest szary i ziarnisty, za trzecim ciemny i kremowy — dopiero wtedy jest gotowy. Test: roztarty między palcami ma być gładki, bez chrzęstu.
RadaTo najważniejszy krok w całym przepisie. Niedomielony mak sprawia, że kutia chrzęści w zębach i wydaje się sucha, choćby miodu było dużo.
Trzy przejścia przez najdrobniejsze sitkoPrzygotuj bakalie
Rodzynki zalej rumem lub ciepłą wodą na 15 minut i odsącz. Orzechy grubo posiekaj, migdały upraż na suchej patelni 3 minuty, skórkę pomarańczową pokrój drobno.
Składniki: 100 g rodzynki · 100 g orzechy włoskie · 50 g migdały w płatkach · 50 g skórka pomarańczowa kandyzowana · 2 łyżki rum lub spirytus
Rodzynki w rumie, migdały uprażonePołącz i dosłodź
W dużej misce wymieszaj zimną pszenicę, masę makową, miód, cukier i wszystkie bakalie. Mieszaj dokładnie, aż mak obtoczy każde ziarno. Spróbuj: kutia ma być wyraźnie słodka i wilgotna. Za sucha? Łyżka mleka albo dwie miodu.
Mak ma obtoczyć każde ziarnoOdstaw na kilka godzin
Przykryj i wstaw do lodówki na 4 godziny, najlepiej na całą noc: pszenica wchłonie miód i mak, a smaki się połączą. Podawaj schłodzoną, w szklanych pucharkach. W lodówce wytrzyma 4 dni.
Cztery godziny, lepiej noc
Zanim zaczniesz
Postna
Mak sparz wodą zamiast mleka i pomiń cukier, zostaw sam miód. Tak robiono kutię w domach, w których Wigilia była ściśle postna, także na Kresach.
Z kaszą jęczmienną
Zamiast pszenicy 250 g pęczaku ugotowanego do miękkości, ok. 30–40 minut. Wariant spotykany m.in. na Podlasiu; szybszy i mniej kapryśny.
Ile miodu
Sześć łyżek to punkt wyjścia. Miód gryczany daje kutię ciemną i wyrazistą, lipowy delikatną. Dosładzaj po połączeniu, nigdy wcześniej: mak i pszenica same nie są słodkie i łatwo przesadzić.
